Jak reagować na cyberprzemoc. Informacje dla Rodziców.

Kilka lat temu słowo cyberprzemoc było nieznane. Wiąże się ono z nowymi technologiami, które weszły już do naszego życia na stałe. W powszechnym rozumieniu oznacza ono rodzaj przemocy z wykorzystaniem różnych technologii informacyjnych, jak np.; poczta elektroniczna, czaty, komunikatory, strony internetowe, blogi, serwisy społecznościowe itd. Młodzież, a nawet dzieci, chętniej niż dorośli, korzystają z tych nowych technologii. To one mają czas i ochotę surfować po Internecie, nawiązywać nowe kontakty, komunikować się on - line. Są też bardzo często narażone na akty przemocy, które przyjmują różne formy: nękanie, straszenie, szantażowanie z użyciem sieci, publikowanie lub rozsyłanie ośmieszających, kompromitujących zdjęć, filmów oraz podszywanie się w sieci pod kogoś wbrew jego woli.

Często nawet Rodzice nie wiedzą co przeżywa dziecko, zamknięte w swoim pokoju, samotnie próbujące poradzić sobie z aktem przemocy. Jedna trzecia ofiar (badania Juvonen 2008r) woli nie mówić o swoich problemach nikomu dorosłemu w obawie, że gdyby wszystko wyszło na jaw, mogłaby stracić dostęp do Internetu i do telefonu komórkowego. Często po objawach rodzice zauważają, że dzieci coś przeżywają: są bardziej drażliwe lub zamknięte w sobie, nie chcą chodzić do szkoły lub już wagarują, nie chcą rozmawiać, obniżają się oceny, tracą zainteresowanie dodatkowymi ulubionymi zajęciami.           

Rodzicu nie zwlekaj, zaproś dziecko do rozmowy, powiedz, że się martwisz, że chcesz pomóc, ale nie wiesz co się dzieje. To ważne, aby dziecko poczuło wsparcie bez krytycznych słów, że może to jego wina, bo przecież oczekuje, że pomożesz.

Najważniejszą rzeczą jest, aby zarejestrować dowody. W zależności od zastosowanej technologii reaguj następująco:

  • Telefon komórkowy

Nie kasuj wiadomości. Zapisuj wszystkie zarówno tekstowe jak i nagrane na pocztę głosową w pamięci telefonu

  • Komunikatory

Niektóre serwisy pozwalają na zapisywanie rozmów. Możesz np. skopiować rozmowę, wkleić do dokumentu Word ( lub innego edytora tekstowego), zapisać i wydrukować.

  • Strony serwisów społecznościowych WWW

Aby zachować kopię materiału, który widzisz na ekranie, wciśnij jednocześnie klawisze Control i Print Screen, a następnie wykonaj operację „Wklej” w dokumencie Word.

  • Czat

Podobnie jak w przypadku stron WWW, jeśli chcesz zachować kopię materiału, który widzisz na ekranie, wciśnij klawisze Control i Print Screen, a następnie wykonaj operację „Wklej” w dokumencie Word. Możesz też po prostu wydrukować interesującą cię stronę.

  • E-mail

Wydrukuj wiadomość. Zachowanie w całości wiadomości, a nie tylko samego tekstu jest bardziej pomocne, ponieważ zawiera informacje o jej pochodzeniu.

W przypadku dzieci i młodzieży sprawcami przemocy są najczęściej koleżanki i koledzy ze szkoły bądź z innych miejsc, gdzie dzieci przebywają (klub sportowy, kółko zainteresowań np. w MDK-u). Gdy sprawca cyberprzemocy jest znany i jest on uczniem szkoły, należy natychmiast powiadomić pedagoga szkolnego, pełniącego rolę koordynatora działań wychowawczych wobec uczniów wymagających szczególnej uwagi, i który powinien podjąć dalsze działania wraz z wychowawcą i dyrektorem szkoły.

W sytuacji, gdy sprawca jest nieznany, należy powiadomić policję poprzez zgłoszenie wniosku o nękanie lub naruszenie dóbr osobistych lub o innej formie przemocy.

Nie pozostawiaj dziecka samego, wspieraj go i poradź mu, aby:

  • nie utrzymywał kontaktu ze sprawcą, nie odpowiadał na maile, na telefony itp.
  • nie kasował dowodów: e-maili, SMS-ów, MMS-ów, zdjęć, filmów,
  • zastanowił się nad zmianą swoich danych kontaktowych w komunikatorach, zmianą adresu e-mail, numeru telefonu komórkowego itp.
  • jeśli korzysta z komunikatora, to ustawił go tak, żeby nikt z poza listy kontaktów nie mógł się z nim połączyć.

Bardo ważną rolę w przeciwdziałaniu cyberprzemocy pełni najbliższe otoczenie dziecka. Rodzice i nauczyciele powinni podejmować działania profilaktyczne i szybko interweniować w sytuacji, gdy zachodzi podejrzenie, że dziecko jest ofiarą lub sprawcą przemocy w sieci. W celu przeciwdziałania problemowi cyberprzemocy i innym zagrożeniom związanym z korzystaniem przez dzieci z mediów elektronicznych w lutym 2007 r w ramach kampanii Dziecko w Sieci powołany został projekt Helpline.org.pl. Pod adresem www.helpline.org.pl oraz bezpłatnym numerem telefonu 0 800 100 100 mogą uzyskać bezpłatną pomoc dorośli, jak i dzieci i młodzież.

            
 
 
 
Coraz młodsze dzieci zaczynają korzystać z internetu. Poszukują w ten sposób rozrywki - gier, muzyki lub kontaktu z kolegami ze szkoły. Trzeba jednak uważać, bo w wirtualnym świecie na naszą pociechę czyha wiele zagrożeń.
                                                                                                                     Jak chronić dziecko w sieci ?
 
Przede wszystkim dużo rozmawiaj z dzieckiem i tłumacz, jakie zagrożenia można spotkać w sieci. Nie unikaj trudnych tematów i pytań. Uświadom dziecko, że nie wolno nieznajomym podawać danych osobowych. Jeśli twoje dziecko padnie ofiarą przestępstwa internetowego, natychmiast zgłoś tę sprawę odpowiednim służbom. W celu przeciwdziałania problemowi cyberprzemocy i innym zagrożeniom związanym z korzystaniem z Internetu powołano projekt Helpline.org.pl. Pod adresem www.helpline.org.pl oraz bezpłatnym numerem telefonu 0 800 100 100 każdy może uzyskać pomoc - zarówno najmłodsi jak i dorośli.
       Rady dla rodziców
 
1. Staraj się odkrywać Internet wraz z dzieckiem. Wskaż strony, z których mogą korzystać pociechy i zrób ich listę.
 
2. Zapoznaj dziecko z zasadami użytkowania i podstawowymi zasadami bezpieczeństwa podczas korzystania z Internetu. Często powtarzaj, że nie można ufać osobom poznanym przez Internet. Rozmawiaj z dzieckiem o zagrożeniach, jakie mogą czyhać w sieci i doradzaj, w jaki sposób ich unikać.
 
3. Ostrzegaj, by dziecko w rozmowach z nieznajomymi nie podawało swoich danych osobowych. Wytłumacz dziecku, z jakimi konsekwencjami może się to spotkać. Ustal, by nigdy nie podawało przypadkowym osobom imienia, nazwiska, adresu oraz numeru telefonu.
 
4. Uświadom dziecko, by nie umawiało się na spotkania aranżowane przez Internet. Jeśli już dziecko umówi się z wirtualnym przyjacielem, to może się z nim spotkać wyłącznie po uzyskanej zgodzie rodziców i zawsze w towarzystwie dorosłych lub kilku przyjaciół.
 
5. Zapoznaj dziecko z NETYKIETĄ, czyli Kodeksem Dobrego Zachowania w Internecie.

                              Internet to nie tylko skarbnica wiedzy, miejsce spotkań, wymiany informacji i zaspokajania potrzeb rozwojowych. Jest to także obszar, w którym młodzi ludzie narażeni są na wiele niebezpieczeństw, z czego rodzice często nie do końca zdają sobie sprawę. Co może grozić dzieciom w cyberprzestrzeni? Jak ochronić je przed wpływem szkodliwych treści?

Istnieje 5 zagrożeń, które czyhają na młodych ludzi korzystających z Internetu:

  • łatwy dostęp do pornografii i innych szkodliwych treści, np. scen przemocy,
  • niebezpieczne kontakty – dzieci mogą paść ofiarami uwodzenia przez pedofili czy werbowania przez członków grup przestępczych,
  • cyberprzemoc ze strony rówieśników,
  • seksting, czyli dzielenie się swoimi nagimi zdjęciami lub filmami,
  • uzależnienie od komputera, gier czy mediów społecznościowych. (1)

Szkodliwe treści

Badania z 2016 roku pokazały, że 19% dzieci zdarzyło się widzieć w internecie treści przeznaczone tylko dla dorosłych: pornograficzne, zawierające przemoc lub wulgarne słownictwo. Ostatnimi czasy dużą popularnością cieszą się tzw. patostreamy transmisje live, podczas których ludzie piją alkohol, wdają w bójki i awantury. W większości (89%) młodzi użytkownicy deklarowali, że na tego typu materiały trafili przypadkowo. (2) Jednak im dziecko starsze, tym trudniej o przypadek. Kolejne badania Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę ujawniają, że kontakt z inną formą szkodliwych treści, czyli pornografią, deklaruje 21% dzieci w wieku 11-12 lat i 63% nastolatków w wieku 17-18 lat. A 18% z nich ogląda filmy erotyczne co najmniej raz w tygodniu, w tym 8% – codziennie! (3)

Jaki wpływ na psychikę dziecka ma tak wczesne obcowanie z pornografią? Filmy erotyczne budują w świadomości młodego człowieka fałszywy obraz aktu seksualnego, często opartego na przemocy. Sprowadzenie współżycia jedynie do czynności fizjologicznej, może w dorosłym życiu powodować różne dysfunkcje. Co ważne, oglądanie pornografii uzależnia równie mocno jak alkohol czy narkotyki. Dziecko odczuwa przymus oglądania filmów erotycznych w coraz większej ilości i w brutalniejszych formach. W efekcie samo staje się agresywne, pobudzone lub wręcz przeciwnie, wycofane i zamknięte. Dla wielu młodych ludzi pornografia jest także impulsem do wcześniejszego podejmowania zachowań seksualnych.

Seksting

Seksting to przesyłanie zdjęć i filmów o charakterze seksualnym. W praktyce odbywa się to tak nastolatek robi sobie zdjęcie, na którym pozuje nago lub półnago, następnie przesyła je do znajomego albo grupy kolegów. Ci zaś, z reguły bez zgody osoby przedstawionej na fotografii, rozpowszechniają ją dalej. W ten sposób młody człowiek traci kontrolę nad zdjęciem i nierzadko staje się ofiarą nękania czy cyberprzemocy.

Nastolatkowie dzielą się swoimi intymnymi zdjęciami z różnych powodów. W grę wchodzi często chęć zaimponowania rówieśnikom czy zdobycia miłości. Nierzadko jest to forma deklaracji uczucia, a fotografia czy film staje się częścią intymnej relacji dwojga ludzi. Problem pojawia się w sytuacji zranienia czy zerwania, kiedy to z chęci zemsty nastolatki przesyłają materiał dalej, a z jego autora czynią obiekt drwin.

Badania wśród młodzieży w wieku 15-19 lat pokazały, że skala sekstingu w Polsce jest dosyć znacząca. Aż 34% nastolatkow kiedykolwiek otrzymało takie materiały, a 11% samo je wysłało. Natomiast 43% z nich deklaruje, że ich znajomi przesyłają sobie nagie fotografie koleżanek czy kolegów. (4)

Publikacja intymnego zdjęcia, które rówieśnicy oceniają, to bardzo złożony problem, a dla dziecka czas ogromnego kryzysu. Przeważnie odczuwa ono wstyd, ma poczucie niesprawiedliwości i nie widzi wyjścia z tej trudnej sytuacji. Sprawę dodatkowo utrudnia fakt, że młody człowiek unika szukania pomocy u dorosłych, ponieważ nie chce zostać poddany kolejnej ocenie, tym razem ze strony rodziców i nauczycieli.

Niebezpieczne kontakty

Internet sprzyja zawieraniu nowych znajomości. Część z nich może okazać się jednak niebezpieczna. Dzieci narażone są na kontakty z ludźmi, którzy chcą je wykorzystać do różnych celów zwerbować do grupy przestępczej, sekty czy nakłonić do wyjawienia swoich danych. Szczególną kategorią tworzenia relacji pomiędzy dzieckiem a dorosłym jest grooming, czyli uwodzenie.

Grooming rozpoczyna się od rozmów z dzieckiem i zyskiwania jego zaufania. Dorosły, posługując się często fałszywą tożsamością, stawia się w roli osoby, która rozumie problemy młodego człowieka i stara się mu pomóc. Kolejnym krokiem jest nakłanianie dziecka do przesyłania intymnych zdjęć, nagrywania filmików, w trakcie których wykonuje ono czynności seksualne czy prezentowanie treści pornograficznych.

Tego typu kontakty nie zawsze kończą się spotkaniem na żywo, jednak uraz psychiczny, jaki pozostawiają, nie różni się od tego powstałego na skutek fizycznego wykorzystania seksualnego. Badania dowodzą, że około 5% dzieci przynajmniej raz w życiu zawarło znajomość, w wyniku której ktoś chciał ich namówić do zachowań o charakterze seksualnym. (5)

Cyberprzemoc

Cyberprzemoc to nowa forma przemocy rówieśniczej, która może przybierać różnorodne formy. Dzieci jej doświadczające padają ofiarą wyzwisk, zastraszania i nękania, odbywających się za pośrednictwem portali społecznościowych czy komunikatorów. Cyberprzemoc może również przybrać formę omawianego już sekstingu, a także polegać na rozpowszechnianiu kompromitujących informacji. Jednym z jej przejawów jest wykluczenie dziecka z zamkniętej grupy online, usunięcie z grona znajomych czy zablokowanie dostępu do różnych treści. Odrębny problem stanowi także kwestia podszywania się pod inne osoby i rozmawiania w ich imieniu z rówieśnikami lub włamania na prywatne konta.

Z perspektywy dziecka cyberprzemoc jest równie dotkliwa co “tradycyjne” formy przemocy. Dla młodego człowieka nie istnieje bowiem granica pomiędzy światem realnym a wirtualnym obie rzeczywistości przenikają się. Kompromitacja w internecie oznacza odrzucenie wśród znajomych w szkole czy na podwórku. Skala zjawiska jest duża. Aż 22% uczniów trzeciej klasy gimnazjum przyznaje, że padło ofiarą cyberprzemocy. (6)

Uzależnienie od internetu

Według badania CBOS z 2015 roku rodzice i opiekunowie oceniają, że ich dzieci korzystają z internetu średnio przez 15 godzin w tygodniu. Zaskakujące jest jednak to, że aż 13% rodziców nie potrafi nawet w przybliżeniu oszacować czasu, jakie ich dziecko spędza przed ekranem komputera lub smartfona. (7)

Jak więc sprawdzić, czy nasze dziecko nadużywa internetu? Jest kilka sygnałów, które mogą o tym świadczyć. O symptomach uzależnienia możemy mówić, gdy młody człowiek siedzi przed komputerem lub ze smartfonem, kosztem innych zainteresowań. Internet staje się dla niego główną formą aktywności, a szkoła, rodzina czy relacje koleżeńskie schodzą na dalszy plan. Zwykle pojawiają się także konflikty z rodzicami, którzy chcą ograniczyć dziecku dostęp do sieci. Młody człowiek zaczyna kłamać na temat czasu spędzanego przed ekranem i szukać sposobów na obchodzenie zakazów dorosłych. Często towarzyszą temu gwałtowne wybuchy emocji agresja, złość lub lęk.

Co czuje dziecko uzależnione od internetu? Podobnie jak w przypadku innych uzależnień przymus korzystania z sieci. Jest on na tyle duży, że dotychczasowe wartości przestają mieć znaczenie, a czas spędzony przed komputerem wydłuża się. Dziecko może stać się apatyczne, bez energii czy wręcz przeciwnie nadpobudliwe i rozkojarzone.

Warto też wiedzieć, że młody człowiek uzależnia się nie tylko od gier komputerowych. Współcześnie dużą rolę odgrywają tutaj także portale społecznościowe, jak Facebook, Instagram czy Snapchat. Szczególnie nastolatkowie mogą odczuwać chęć ciągłego bycia na bieżąco, które w rzeczywistości oznacza sprawdzanie powiadomień co kilka minut. Portale społecznościowe wypełnione są także różnego typu reklamami, wywołującymi w młodych ludziach silną potrzebę posiadania. Konfrontacja z możliwościami finansowymi rodziców bywa przyczyną narastających frustracji i konfliktów.

Jak chronić dziecko przed zagrożeniami w sieci?

Czy tego chcemy czy nie, pokolenie naszych dzieci dorośnie w świecie internetu i szybko stanie się jego czynnymi użytkownikami. Dlatego tak ważne jest, aby rodzice towarzyszyli dzieciom na każdym etapie odkrywania zasobów sieci. Jednak jak znaleźć złoty środek i pozostać szanującym prywatność przewodnikiem, a nie kontrolerem?

 

Szkoła jest środowiskiem, w którym dzieci spędzają blisko osiem godzin dziennie, a warunki, w jakich funkcjonują, wpływają na kształtowanie ich postaw i stosunku do wielu rzeczy. Jedną z nich jest świadome i zdrowe jedzenie. Co wobec tego powinna zawierać śniadaniówka lub co powinno znaleźć się na stole, do którego wspólnie usiądą uczniowie?

Smaczną pożywną kanapkę (najlepiej z ciemnego lub pełnoziarnistego pieczywa!), sałatkę, jogurt naturalny z dodatkiem sezonowych owoców, warzywa, owoce, a także coś do szybkiego podgryzania: pestki dyni, orzechy lub chrupiącą marchewkę – produkty te będą stanowić lekką, kolorową i atrakcyjną dla dziecka przekąskę, która doda sił na kolejne godziny pracy.

Jeśli szans na zmiany w szkole w obszarze warunków jedzenia nie ma, warto pamiętać, komponując drugie śniadanie, że może ono być często jedzone na stojąco i w dość ograniczonym czasie. Pokrojenie kanapek na drobniejsze porcje może ułatwić spożywanie ich w tych niesprzyjających warunkach. Najbardziej praktycznym rozwiązaniem w takim przypadku wydają się specjalne plastikowe pojemniczki z przegródkami umożliwiającymi włożenie do nich wszystkich zaplanowanych składników: kanapek, warzyw i cząstek owoców.

Dajmy dzieciom pić!

Obszarem do rozmów i zmian w szkołach jest także obecność wody i nieograniczony dostęp do niej uczniów. Dla zachowania prawidłowego przebiegu procesów metabolicznych powinniśmy w trybie ciągłym popijać niewielkie ilości wody.

Dzieci z pamiętaniem o piciu miewają problemy i często doprowadzają się do stanu skrajnego wręcz pragnienia, które dawać może nieprzyjemne objawy, takie chociażby jak ból głowy, najczęstsza przyczyna wizyt u szkolnej pielęgniarki. Dobrą praktyką jest umożliwianie dzieciom picia nawet w trakcie lekcji. Przerwy, zwykle krótkie, powodują, że po zaspokojeniu jednej z pierwszych potrzeb po 45 minutach siedzenia w ławce, jakimi są ruch, następnie wizyta w toalecie, a potem ostatnie minuty na zabawę, dzieci zapominają się napić.

Niestety, gdy już wejdą na lekcję, pić już im nie wolno. Efekt jest taki, że dzieci potrafią nie pić nawet kilka godzin. Zdarza się też często, że znaczna ich część nie pije, bo nie ma co. Problem ten pomogą wkrótce rozwiązać coraz bardziej powszechne w naszych szkołach fontanny z nadającą się do picia wodą. Dyskutując różne zmiany w obszarze żywienia w szkole, warto poruszyć i tę. Nauczyciel często podczas lekcji popija wodę lub herbatę, dlaczego więc prawo to odbieramy dzieciom?

Organizacja jedzenia w taki sposób, by przebiegało ono zgodnie z zasadami i potrzebami młodych organizmów, może im wyjść tylko na zdrowie.

JAK SPAKOWAĆ DZIECKO NA SZKOLNĄ WYCIECZKĘ

Jak spakować dziecko na wycieczkę

Podróże kształcą znacznie skuteczniej, niż godziny spędzone w szkolnych ławkach. Dlatego ostatnie dni roku szkolnego wykorzystywane są często na krótkie wycieczki, zielone szkoły, czy wyjazdy integracyjne. Jak spakować dziecko na taką przygodę? Podpowiemy Ci na co zwrócić uwagę, o czym nie zapomnieć i jakich błędów uniknąć. Na końcu artykułu znajdziesz również do pobrania za darmo listę rzeczy, o których należy pamiętać.

Prowiant na drogę

Wymiotujące dzieci to największa zmora opiekunów wycieczek. Takie przypadłości spowodowane są najczęściej nie tyle chorobą lokomocyjną, co zbyt dużą ilością łakoci, w które troskliwi rodzice wyposażają swoje dzieci na drogę. Najlepsze na taką podróż będą warzywa, owoce, kanapki oraz przekąski typu krakersy czy paluszki. Prowiant powinien być tak przygotowany, by dziecku było łatwo go jeść w małych porcjach. Nie zapomnij o napojach – na podróż najlepsza będzie woda lub herbata. Słodkie napoje również mogą być przyczyną mdłości. Przydadzą się też nawilżane chusteczki! Służą praktycznie do wszystkiego. Mogą spełniać rolę ściereczki, odświeżacza do rąk lub papieru toaletowego.

Ubrania – wygodne i praktyczne

Jak spakować dziecko? Ilość i rodzaj rzeczy, zależy od długości wycieczki oraz przewidywanej pogody. Pamiętaj przy tym, że nawet w najbardziej upalne lato przydadzą się cieplejsze ubrania podczas nocnych podchodów lub ognisk. Rzeczy powinny być przede wszystkim wygodne i takie, których nie będzie żal zniszczyć. Unikaj jasnych kolorów – podczas takich wycieczek dzieci mają się przede wszystkim dobrze bawić, a jak wiadomo: brudne dziecko to szczęśliwe dziecko  W przypadku dzieci młodszych warto oznaczyć każdą z rzeczy należących do dziecka podpisem lub kolorową wszywką.

Buty – byle nie nowe!

Nie kupuj nowego obuwia specjalnie na wyjazd. Może się to skończyć bolesnymi otarciami i traumatycznymi wspomnieniami. Jeżeli pakujesz buty sznurowane, upewnij się, że dziecko potrafi sobie samodzielnie radzić z ich wiązaniem! Konieczna będzie również dodatkowa para w razie przemoczenia, oraz klapki pod prysznic – warunki higieniczne w wielu ośrodkach kolonijnych bywają różne, lepiej by dziecko nie przywiozło do domu na swoich stópkach pasażerów na gapę.

Apteczka do rąk opiekuna

Jeżeli dziecko na stałe lub doraźnie przyjmuje lekarstwa, nie powinno się pakować ich do bagażu. Wszelkie farmaceutyki przekaż wychowawcy wraz z jasną instrukcją oraz pisemną zgodą na ich podawanie. Dotyczy to również środków na chorobę lokomocyjną. Spokojnie możesz do bagażu wpakować plasterki – oby się nie przydały 

Urządzenia elektroniczne

Nie po to płacisz za wycieczkę, by dziecko spędzało czas z nosem w komórce lub tablecie. To może robić za darmo w domu – jeśli oczywiście się na to zgadzasz. Dając dziecku sprzęt elektroniczny na wyjazd musisz liczyć się z tym, że takie urządzenie zostanie zniszczone, zgubione lub skradzione. Szkoda ryzykować i obarczać dziecko dodatkową odpowiedzialnością za drogie gadżety.

Pieniądze i dokumenty

Ustalcie wspólnie z wychowawcą, jaką kwotą powinny dysponować dzieci. Pieniądze powinny być rozlokowane w 2-3 miejscach, by w razie kradzieży lub zgubienia nie przepadła cała kwota. Należy się również upewnić, że dziecko pamięta, gdzie zostały schowane pieniądze. Nie zapomnij o legitymacji szkolnej!

Kosmetyki

Najlepiej w małych „samolotowych” opakowaniach, zamknięte w szczelnej kosmetyczce, na wypadek, gdyby któraś tubka nie została dokręcona i zawartość wylała się. W przypadku dzieci długowłosych, nie zapomnijcie o dodatkowych gumkach i spinkach – lubią się gubić. Absolutnym „must have” jest oczywiście krem z filtrem oraz preparat przeciw komarom i kleszczom.

O czym jeszcze nie zapomnieć?

O czapce na głowę, o ukochanej maskotce, która da dziecku poczucie bezpieczeństwa, pidżamie, ręcznikach, bieliźnie, stroju kąpielowym, dodatkowym lekkim plecaczku na krótkie zwiedzanie, ładowarce do telefonu… To rzeczy pozornie oczywiste, jednak doświadczeni wychowawcy to właśnie je wymieniają wśród najczęściej zapominanych. Cały bagaż warto dodatkowo zabezpieczyć przed zgubieniem. Niewielki lokalizator notiOne wrzucony do plecaka, umożliwi jego odnalezienie na wypadek zgubienia lub kradzieży. Będziecie mogli przy okazji obserwować w aplikacji, czy wasze dziecko jest tam, gdzie powinno być.